Światowy Indeks Bezpieczeństwa Żywności

Polska na 24 miejscu wg Światowego Indeksu Bezpieczeństwa Żywności 2012

10 lipca został opublikowany Światowy Indeks Bezpieczeństwa Żywności. Jest to wynik badań jakości, bezpieczeństwa, dostępności i osiągalności cenowej żywności na świecie, przedstawiony w postaci rankingu 105 państw. Ranking został sporządzony przez Economist Intelligence Unit przy współpracy z firmą DuPont, Bankiem Światowym, Organizacją Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa, Międzynarodowym Funduszem Walutowym, Światową Organizacją Handlu i innymi organizacjami międzynarodowymi.

Czym jest bezpieczeństwo żywności?

Według Economist Intelligence Unit bezpieczeństwo żywności to stan, w którym ludzie, niezależnie od ich statusu materialnego, społecznego i ekonomicznego, mają dostęp do wystarczającej ilości pełnowartościowej żywności, która zaspokaja ich potrzeby żywieniowe, niezbędne do aktywnego i zdrowego życia.

Światowy Indeks Bezpieczeństwa Żywności opiera się na trzech czynnikach i przyporządkowanych do nich kryteriach.

Są to:

  • jakość i bezpieczeństwo żywności (zróżnicowanie diety, standardy żywnościowe, obecność mikroelementów w żywności, jakość białka, bezpieczeństwo żywności);
  • osiągalność cenowa żywności (udział wydatków na żywność w budżecie domowym, odsetek ludności żyjącej poniżej granicy ubóstwa, PKB per capita, taryfy celne na żywność importowaną, wsparcie finansowe dla rolników, programy wspierające bezpieczeństwo żywieniowe);
  • dostępność żywności (wystarczające dostawy, wydatki publiczne na badania i rozwój w rolnictwie, infrastruktura rolnicza, wahania produkcji rolnej, wskaźnik niestabilności politycznej).

Wymienione wyżej kryteria dzielą się na szczegółowe wskaźniki, według których są przyznawane punkty. Poszczególne kraje otrzymały oceny za każdy czynnik oraz ogólną ocenę rankingową. Oprócz tego utworzono profil każdego kraju, w którym znajdują się wartości podstawowych i szczegółowych wskaźników, mocne i słabe strony oraz rekomendacje.

 

Wyniki rankingu

W rankingu ogólnym dominują państwa europejskie, choć pierwsze miejsce zajmują USA (89,5 pkt). Na kolejnych miejscach uplasowały się: Dania, Norwegia, Francja, Holandia, Austria, Szwajcaria, Kanada, Finlandia i Niemcy. Kraje w czołówce zawdzięczają to wystarczającym dostawom żywności, którym towarzyszą wysokie dochody mieszkańców i stosunkowo niskie wydatki na jedzenie. W tych krajach nie brakuje także inwestycji w badania i rozwój rolnictwa.

W ostatniej dziesiątce znalazły się państwa najbardziej narażone na niedobór żywności: Kongo, Czad, Burundi, Haiti, Madagaskar, Etiopia, Tanzania, Malawi, Togo, Sudan i Zambia. Są to państwa o dużym wskaźniku niedożywienia, w których ubóstwo wynika często z niekorzystnych warunków naturalnych, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych lub wszystkich tych czynników razem wziętych. Przykładem jest Haiti, gdzie na niestabilność polityczną nałożyły się zniszczenia spowodowane przez trzęsienie ziemi, a następnie epidemia cholery. Wśród krajów subsaharyjskich, takich jak Rwanda, Niger, Etiopia i Mozambik, zanotowano jednak wzrost dochodów, co mimo biedy daje nadzieję na zwiększenie bezpieczeństwa żywności.

Kraje o najlepszym dostępie do żywności mają jednakże problemy z mikroelementami. Spośród pierwszej dziesiątki ogólnego rankingu jedynie Francja może pochwalić się dobrym wynikiem. Według opracowanych przez FAO Food Balance Sheets winę za to ponoszą ubogie w żelazo warzywa.

W kryterium najmniejszych wahań rocznej produkcji rolnej najlepiej wypadły Chiny (39 miejsce), najgorzej zaś dzieje się w trzech krajach północnoafrykańskich: Maroko (59), Algierii (73) i Tunezji (50), co wpłynęło na ich gorsze oceny.

Ranking ujawnił także, że kraje z dostępem do morza nie mają dużej przewagi w bezpieczeństwie żywnościowym, niż kraje śródlądowe. Brak dostępu do morza zwiększa wprawdzie ryzyko problemów z żywnością, jednakże nie powoduje znacznego zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego.

Polska na tle świata

Polska w rankingu ogólnym znalazła się na 24 miejscu (72,3 pkt). Wśród jej sąsiadów zbliżone wyniki zanotowały Czechy (23), Słowacja (27) i Rosja (29). Dalsze miejsca zajęły Białoruś (43) i (Ukraina), brak natomiast danych o Litwie, która nie była objęta badaniem.

W klasyfikacji pod względem jakości i bezpieczeństwa żywności Polska uzyskała 68,8 pkt (23 miejsce). Osiągalność cenowa żywności w Polsce została oceniona na 74,8 pkt (27 miejsce), a jej dostępność – na 68,8 pkt (26 miejsce).

Economist Intelligence Unit wyróżniła w naszym kraju 11 mocnych stron bezpieczeństwa żywnościowego, czyli subkategorii ocenionych na więcej niż 75 punktów. Pięć z nich otrzymało maksymalną ocenę 100 punktów: programy bezpieczeństwa żywności, pomoc finansowa dla rolników, normy żywieniowe, bezpieczeństwo żywności i niski wskaźnik niedożywienia. Pozostałe mocne strony to odsetek ludności żyjącej poniżej granicy ubóstwa, wartość energetyczna, wystarczające zaopatrzenie, taryfy celne na żywność importowaną, wskaźnik rozwoju społecznego i jakość białek.

Mimo, że badanie nie wykryło w Polsce zdecydowanie słabych stron, czyli subkategorii ocenionych poniżej 25 punktów, niejedną z nich należy ulepszyć. Najgorzej oceniono polską infrastrukturę drogową, która jest poniżej poziomu średniej światowej. Poniżej średniej została oceniona także zawartość żelaza w warzywach i wahania rocznej produkcji rolnej.

About Agriaffaires